Filosofía 4ºESO Programación: Prop. Ped. y Prog. Aula (resumen)

Filosofía — 4.º de ESO (optativa, 2 h/semana)

Resumen de Propuesta Pedagógica y Programación de Aula (versión pública para web).

0. Fundamento legislativo

Nivel Norma Observaciones
Estatal LOE 2/2006 (modificada por LOMLOE 3/2020) Marco de etapa, competencias clave y evaluación.
Estatal RD 217/2022 (ESO) Ordenación y enseñanzas mínimas; anclaje competencial.
Autonómico Desarrollo curricular autonómico vigente Concreción de saberes, CE y criterios.
Centro PEC · Propuestas Pedagógicas · Programaciones de Aula Concreción curricular a nivel de centro y aula.

1. Datos de la materia

Materia Filosofía Curso 4.º ESO Carácter Optativa Carga horaria 2 h/semana

2. Competencias específicas y relación con competencias clave

Competencia específica (síntesis) Competencias clave vinculadas
CE1. Especificidad de la filosofía; métodos y diálogo riguroso CCL, CC, CPSAA, CCEC
CE2. Conocimiento y verdad; información/desinformación y poder CCL, CD, CC
CE3. Realidad y sentido; libertad y límites del saber CPSAA, CCL, STEM
CE4. Persona y proyecto vital; emociones e identidad CPSAA, CCL, CCEC
CE5. Sociedad y política; cultura, justicia y democracia CC, CCL, CCEC

3. Saberes básicos

Bloque Núcleos
1. ¿Qué es la filosofía? Especificidad y funciones; ramas, métodos; lectura de textos
2. ¿Qué es ser humano? Naturaleza humana, identidad, sociedad
3. ¿Qué es real? Apariencia/realidad; imagen y representación
4. ¿Qué puedo saber? Verdad, opinión, conocimiento; fuentes y método
5. ¿Qué es actuar como una persona? Libertad, responsabilidad, normas
6. Retos y desafíos contemporáneos Democracia, medioambiente, diversidad, consumo, justicia, incertidumbre, ciudadanía, responsabilidad digital

4. Situaciones de Aprendizaje (SA)

En todas las SA se aplican los mismos criterios de calificación: Portfolio individual 25% · Argumentaciones 50% · Debates 25%. Los criterios de evaluación referenciados son: CrEv 1.1, 1.2, 1.3; 2.1, 2.2, 2.3, 2.4; 3.1, 3.2, 3.3; 4.1, 4.2, 4.3.

SA 1 — ¿Qué es la filosofía?

Proximidad / reto La filosofía frente a la Inteligencia artificial
Saberes básicos 1. ¿Qué es la filosofía? Especificidad y función de la filosofía.
CE (predominantes) CE1, CE2, CE3, CE4
Vinculado a / Concreción de Competencias generales · Perfil de salida
Exige 1 mes y medio
A través de Aula · Biblioteca · Aula de informática · Salida a la UMH
Implica (inclusión) Atención para la inclusión (DUA, apoyos y ampliaciones)
Evaluación (criterios) CrEv 1.1, 1.2, 1.3 · CrEv 2.1, 2.2, 2.3, 2.4 · CrEv 3.1, 3.2, 3.3 · CrEv 4.1, 4.2, 4.3
Calificación SA Portfolio individual 25% · Argumentaciones 50% · Debates 25%

SA 2 — ¿Qué es ser humano? Naturaleza humana, identidad y sociedad

Proximidad / retoEl transhumanismo
Saberes básicos2. ¿Qué es ser humano? Naturaleza humana, identidad y sociedad.
CE (predominantes)CE1, CE2, CE3, CE4
Vinculado a / Concreción deCompetencias generales · Perfil de salida
Exige1 mes y medio
A través deAula · Biblioteca · Aula de informática · Salida a la UMH
Implica (inclusión)Atención para la inclusión (DUA, apoyos y ampliaciones)
Evaluación (criterios)CrEv 1.1, 1.2, 1.3 · CrEv 2.1, 2.2, 2.3, 2.4 · CrEv 3.1, 3.2, 3.3 · CrEv 4.1, 4.2, 4.3
Calificación SAPortfolio 25% · Argumentaciones 50% · Debates 25%

SA 3 — ¿Qué es real? Apariencia y realidad

Proximidad / retoLa sociedad del espectáculo
Saberes básicos3. ¿Qué es real? Apariencia y realidad.
CE (predominantes)CE1, CE2, CE3, CE4
Vinculado a / Concreción deCompetencias generales · Perfil de salida
Exige1 mes y medio
A través deAula · Biblioteca · Aula de informática · Salida a la UMH
Implica (inclusión)DUA: accesibilidad de materiales, diversidad de productos
Evaluación (criterios)CrEv 1.1, 1.2, 1.3 · CrEv 2.1, 2.2, 2.3, 2.4 · CrEv 3.1, 3.2, 3.3 · CrEv 4.1, 4.2, 4.3
Calificación SAPortfolio 25% · Argumentaciones 50% · Debates 25%

SA 4 — ¿Qué puedo saber? Verdad, opinión y saber

Proximidad / retoDistinguir verdad/opinión/saber en casos reales
Saberes básicos4. ¿Qué puedo saber? Verdad, opinión y saber.
CE (predominantes)CE1, CE2, CE3, CE4
Vinculado a / Concreción deCompetencias generales · Perfil de salida
Exige1 mes y medio
A través deAula · Biblioteca · Aula de informática · Salida a la UMH
Implica (inclusión)DUA: apoyos graduados, opciones de presentación
Evaluación (criterios)CrEv 1.1, 1.2, 1.3 · CrEv 2.1, 2.2, 2.3, 2.4 · CrEv 3.1, 3.2, 3.3 · CrEv 4.1, 4.2, 4.3
Calificación SAPortfolio 25% · Argumentaciones 50% · Debates 25%

SA 5 — ¿Qué es actuar como una persona? Libertad y responsabilidad

Proximidad / retoEsclavitud y libertad
Saberes básicos5. ¿Qué es actuar como una persona? Libertad y responsabilidad.
CE (predominantes)CE1, CE2, CE3, CE4
Vinculado a / Concreción deCompetencias generales · Perfil de salida
Exige1 mes y medio
A través deAula · Biblioteca · Aula de informática · Salida a la UMH
Implica (inclusión)DUA: adecuación de tareas, diversidad de evidencias
Evaluación (criterios)CrEv 1.1, 1.2, 1.3 · CrEv 2.1, 2.2, 2.3, 2.4 · CrEv 3.1, 3.2, 3.3 · CrEv 4.1, 4.2, 4.3
Calificación SAPortfolio 25% · Argumentaciones 50% · Debates 25%

SA 6 — Retos y desafíos contemporáneos

Proximidad / retoRetos y desafíos contemporáneos
Ejemplos de desafíos Uso correcto de los argumentos o muerte del diálogo · Respeto al medio ambiente o muerte del planeta · Diversidad personal y cultural o muerte de la diferencia · Consumo responsable o muerte por asfixia · Lucha contra las injusticias o muerte de la equidad · Aceptación y manejo de la incertidumbre o muerte de la creatividad · Compromiso y participación ciudadana o muerte de la democracia · Responsabilidad digital o muerte de las relaciones
CE (predominantes)CE1, CE2, CE3, CE4
Vinculado a / Concreción deCompetencias generales · Perfil de salida
Exige1 mes y medio
A través deAula · Biblioteca · Aula de informática · Salida a la UMH
Implica (inclusión)DUA: elección de problemática, formatos y evidencias
Evaluación (criterios)CrEv 1.1, 1.2, 1.3 · CrEv 2.1, 2.2, 2.3, 2.4 · CrEv 3.1, 3.2, 3.3 · CrEv 4.1, 4.2, 4.3
Calificación SAPortfolio 25% · Argumentaciones 50% · Debates 25%

5. Metodología e inclusión

Enfoque Aplicación
Activas y competenciales Indagación, tareas/proyectos, debate, estudio de casos, productos públicos; evaluación formativa con evidencias en cada SA.
DUA (inclusión) Accesibilidad de materiales; apoyos graduados; opciones de representación/acción; ajuste de tiempos e instrumentos.

6. Elementos transversales y ODS

Transversales Observaciones
Lectura, expresión oral y escrita, competencia digital, pensamiento crítico y científico, educación emocional y en valores, igualdad, creatividad, salud, estética, sostenibilidad, respeto y cooperación Trabajadas en todas las SA; la SA6 refuerza ODS y ciudadanía.

7. Evaluación: procedimientos e instrumentos

Procedimientos Instrumentos (marco)
Evaluación continua con evidencias variadas y observación sistemática Portfolio individual · Argumentaciones (textos breves, informes, microensayos, relaciones, definiciones aplicadas) · Debates (regrados)

8. Criterios de calificación

Configuración común y estable para todas las SA.

Instrumento %
Portfolio individual25%
Argumentaciones50%
Debates25%

9. Organización y temporalización

Secuencia anual 6 SA de aprox. 1,5 meses cada una (ajustables a calendario y ritmo del grupo)
Espacios y recursos Aula, biblioteca, aula de informática; materiales analógicos y digitales; Salida a la UMH en todas las SA
Coordinación Tutoría/Orientación para medidas de apoyo; coordinación de eventos/recursos externos

10. Glosario de Criterios de Evaluación (CrEv)

Descripción operativa breve (para la comunidad educativa). Se corresponde con los códigos referidos en cada SA.

Código Descriptor operativo (síntesis)
CrEv 1.1Reconoce la especificidad de la filosofía y sus preguntas frente a otras formas de conocimiento.
CrEv 1.2Comprende y explica conceptos básicos, métodos y ramas de la filosofía con ejemplos.
CrEv 1.3Dialoga con rigor: escucha activa, turnos, y argumenta respetando la pluralidad.
CrEv 2.1Diferencia información, opinión y conocimiento; detecta sesgos y falacias sencillas.
CrEv 2.2Contrasta fuentes y valida datos de manera básica (competencia digital crítica).
CrEv 2.3Aplica nociones de verdad y método a situaciones cotidianas o casos de estudio.
CrEv 2.4Comunica por escrito ideas claras, con vocabulario filosófico básico.
CrEv 3.1Identifica y ejemplifica problemas filosóficos sobre realidad/apariencia, tiempo y sentido.
CrEv 3.2Relaciona ideas de autores o corrientes con fenómenos culturales y mediáticos.
CrEv 3.3Elabora pequeñas argumentaciones conectando conceptos con experiencias propias.
CrEv 4.1Reconoce dilemas de libertad y responsabilidad en contextos reales.
CrEv 4.2Argumenta posiciones propias con razones, atendiendo a consecuencias y normas.
CrEv 4.3Participa en debates regrados: pertinencia, respeto, y uso de ejemplos y contraejemplos.

Departamento de Filosofía · IES La Asunción (Elche).

Avís de privacitat

Este lloc web utilitza només cookies tècniques necessàries per al seu funcionament. No s’emmagatzemen dades amb finalitats publicitàries ni es comparteixen amb tercers. S’utilitza analítica interna sense cookies, i només es recull la IP amb finalitats de seguretat.

Veure política de cookies